Narkotyki to temat trudny, ale niestety coraz bardziej obecny w życiu młodzieży. Wielu rodziców zadaje sobie pytanie: „Czy moje dziecko może coś brać?”
Jednym z najbardziej widocznych i charakterystycznych objawów zażywania substancji psychoaktywnych są zmiany w wyglądzie oczu. Choć same oczy nie dają 100% pewności, mogą być sygnałem ostrzegawczym – takim, którego nie warto ignorować.

W tym artykule omówimy, jakie zmiany w oczach mogą świadczyć o zażywaniu narkotyków, na co zwrócić uwagę i jak rozmawiać z dzieckiem, jeśli coś nas niepokoi.

Źrenice – najczęstszy „wskaźnik”

Źrenice to ciemne punkty w środku oka, które naturalnie się rozszerzają i zwężają w zależności od światła. Jednak niektóre substancje psychoaktywne zaburzają ten proces.

➤ Nienaturalnie rozszerzone źrenice

Mogą wskazywać na:

• amfetaminę,
• kokainę,
• LSD,
• MDMA (ecstasy),
• marihuanę (czasami).

Takie źrenice są duże, okrągłe, nie reagują na światło i mogą utrzymywać się przez kilka godzin po zażyciu.

➤ Nienaturalnie zwężone źrenice (miosis)

Mogą być objawem użycia:

• opioidów (np. morfina, heroina, fentanyl, tramadol),
• leków przeciwbólowych na receptę (z grupy opioidów).

Takie źrenice wyglądają jak małe kropeczki, niemal niewidoczne, nawet w słabym świetle.

➤Zaczerwienione oczy i przekrwione białka

To częsty efekt po użyciu:

• marihuany – czerwone, „szkliste” oczy to jeden z najbardziej rozpoznawalnych objawów,
• alkoholu – oczy mogą być zaczerwienione i matowe.

Zaczerwienienie może wynikać z rozszerzenia naczyń krwionośnych w oczach, a także z ogólnego osłabienia organizmu. Oczy wydają się wtedy „ciężkie”, zmęczone, opuchnięte.

 ➤Nadmierne łzawienie lub suchość oczu

Niektóre narkotyki wywołują:

• łzawienie – np. po kokainie lub podczas „zejścia” po stymulantach,
• suchość oczu i pieczenie – np. po marihuanie, gdzie może też wystąpić światłowstręt.

Suchość często zmusza osobę do nadmiernego mrugania lub pocierania oczu.

➤Sposób patrzenia – nie tylko źrenice się liczą

Oczy mogą też „zdradzić” stan emocjonalny i psychiczny dziecka:

• Nienaturalnie szybkie ruchy gałek ocznych – mogą sugerować użycie stymulantów.
• Problemy z utrzymaniem kontaktu wzrokowego – dziecko unika patrzenia w oczy, odwraca wzrok, zamyka się w sobie.
• Zamglone spojrzenie – niewyraźny wzrok, pusty wzrok, brak skupienia – częsty przy zażywaniu środków uspokajających lub po alkoholu.

 ➤Opuchnięcia wokół oczu, sińce, zaczerwienienia powiek

To nie są jednoznaczne objawy, ale mogą pojawić się jako efekt:

• nieprzespanych nocy (np. po amfetaminie),
• długotrwałego stresu lub kaca,
• ciągłego pocierania oczu lub ich zmęczenia po „tripie”.

Czy można ufać tylko oczom?

Niestety – nie. Oczy mogą wiele powiedzieć, ale nie wystarczą do postawienia diagnozy. Zmiany w źrenicach mogą wynikać z:

• stosowania leków na receptę (np. przeciwbólowych, psychiatrycznych),
• schorzeń neurologicznych lub hormonalnych,
• zmęczenia, stresu, braku snu,
• chorób oczu.

Dlatego bardzo ważne jest, aby nie osądzać dziecka pochopnie, ale przyglądać się także innym sygnałom.

Inne objawy, które warto połączyć z obserwacją oczu

• Zmiany zachowania: wybuchowość, izolacja, nagłe pogorszenie relacji rodzinnych.
• Wahania nastroju: od euforii do przygnębienia.
• Zaniedbywanie szkoły, nauki, obowiązków.
• Niepokojące zapachy (np. słodki zapach marihuany z ubrań).
• Zmiany w towarzystwie – nowi znajomi, tajemniczość.
• Nietypowe przedmioty w pokoju: bibułki, lufki, zapalniczki, foliowe torebki.

 Co zrobić, jeśli coś nas niepokoi?

✔ Obserwuj uważnie, ale dyskretnie

Nie wzbudzaj paniki – czasem dziecko może być zmęczone, chore lub po prostu mieć „gorszy dzień”.

✔ Rozmawiaj, nie oskarżaj

Zamiast pytań typu „Czy ćpasz?”, lepiej zapytać:
„Zauważyłem, że twoje oczy są dziś dziwne – wszystko w porządku?”
„Widzę, że jesteś bardzo zmęczony – chcesz pogadać?”

✔ Poszukaj wsparcia

Jeśli masz poważne podejrzenia – skontaktuj się z pedagogiem, psychologiem lub lekarzem. Można też zrobić testy narkotykowe (np. z moczu) – są dostępne w aptekach.