Okres dorastania to czas intensywnych zmian – biologicznych, emocjonalnych i społecznych.

Nastolatek buduje swoją tożsamość, uczy się autonomii, doświadcza pierwszych poważnych
relacji, porażek i wyborów. W naturalny sposób wiąże się to z huśtawką emocji,
buntowniczością czy potrzebą dystansu wobec dorosłych. Problem pojawia się wtedy, gdy
trudne emocje przestają być przejściowe, a codzienne funkcjonowanie młodego człowieka
zaczyna się wyraźnie pogarszać. Kryzys emocjonalny u nastolatka nie zawsze jest łatwy do
rozpoznania, jednak zignorowany może prowadzić do poważnych konsekwencji dla jego
zdrowia psychicznego i rozwoju.

Wielu rodziców i opiekunów zadaje sobie pytanie, gdzie przebiega granica między „trudnym
okresem dorastania” a realnym kryzysem. Nastolatki rzadko mówią wprost, że jest im źle.
Często nie potrafią jeszcze nazwać swoich emocji, a tym bardziej poprosić o pomoc. Zamiast
tego ich cierpienie objawia się zmianą zachowania, wycofaniem, drażliwością lub
problemami w szkole. To właśnie te sygnały powinny wzbudzić czujność dorosłych.
Jednym z pierwszych niepokojących objawów kryzysu emocjonalnego jest wyraźna zmiana
nastroju utrzymująca się przez dłuższy czas. Nastolatek może stać się apatyczny, smutny,
rozdrażniony lub obojętny na sprawy, które wcześniej były dla niego ważne. Znika radość z
kontaktów rówieśniczych, zainteresowań czy aktywności, które dotąd dawały satysfakcję.
Rodzice często słyszą, że dziecko „nie ma na nic siły” lub „nic go nie cieszy”. Taki stan, jeśli
trwa tygodniami, nie powinien być bagatelizowany.

Równie istotnym sygnałem są zmiany w funkcjonowaniu szkolnym. Pogorszenie ocen,
trudności z koncentracją, unikanie szkoły lub częste skargi na bóle brzucha czy głowy przed
wyjściem z domu mogą świadczyć o silnym napięciu emocjonalnym. Szkoła jest dla
nastolatków jednym z głównych źródeł stresu, a problemy edukacyjne bardzo często są
konsekwencją trudności psychicznych, a nie braku zdolności czy lenistwa. Zdarza się, że
kryzys emocjonalny ujawnia się właśnie poprzez narastający lęk szkolny lub całkowite
wycofanie z obowiązków.

Niepokojące są także zmiany w relacjach z innymi. Nastolatek w kryzysie może izolować się
od rodziny i rówieśników, zamykać się w swoim pokoju, ograniczać rozmowy do minimum
lub reagować złością na próby kontaktu. Zdarza się również odwrotna sytuacja, w której
młody człowiek staje się impulsywny, agresywny lub prowokujący konflikty. Takie
zachowania często są wyrazem bezradności i trudnych emocji, z którymi nastolatek nie
potrafi sobie poradzić w inny sposób.
Szczególną uwagę należy zwrócić na sygnały świadczące o obniżonym poczuciu własnej
wartości. Krytyczne wypowiedzi na swój temat, poczucie bycia „gorszym”,
„bezwartościowym” czy „niepotrzebnym” mogą wskazywać na rozwijające się objawy
depresyjne. Jeśli dodatkowo pojawiają się problemy ze snem, apetytem, przewlekłe
zmęczenie lub skargi somatyczne, ryzyko poważniejszego kryzysu znacznie wzrasta.
Jednym z najbardziej alarmujących sygnałów są wypowiedzi o bezsensie życia, chęci
zniknięcia lub myśli rezygnacyjne. Nawet jeśli brzmią one jak „żarty” lub wypowiadane są w emocjach, nigdy nie powinny być lekceważone. Samookaleczenia, ryzykowne zachowania,
nadużywanie substancji psychoaktywnych czy ucieczki z domu to również wyraźne sygnały,
że nastolatek nie radzi sobie z napięciem i potrzebuje natychmiastowego wsparcia.

Reakcja dorosłych w sytuacji kryzysu emocjonalnego nastolatka ma ogromne znaczenie.
Najważniejsze jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni do rozmowy, bez oceniania,
moralizowania czy bagatelizowania problemu. Zdania w rodzaju „to minie”, „wszyscy tak
mają” czy „w twoim wieku to normalne” mogą sprawić, że młody człowiek poczuje się
niezrozumiany i jeszcze bardziej zamknie się w sobie. Zamiast tego warto okazać
zainteresowanie, nazwać zauważone zmiany i dać jasny komunikat, że pomoc jest dostępna.
W wielu przypadkach kluczowym krokiem jest konsultacja z psychologiem. Profesjonalna
pomoc pozwala zrozumieć, z czego wynika kryzys, jakie mechanizmy go podtrzymują oraz
jak wspierać nastolatka w powrocie do równowagi.

Warto pamiętać, że kryzys emocjonalny nie jest porażką ani oznaką słabości. To sygnał, że
nastolatek znalazł się w sytuacji, która przekracza jego aktualne możliwości radzenia sobie.
Odpowiednio wczesna reakcja i profesjonalna pomoc mogą zapobiec pogłębianiu się
trudności i pomóc młodemu człowiekowi odzyskać poczucie bezpieczeństwa, sprawczości i
nadziei. Każdy nastolatek zasługuje na to, by jego emocje zostały potraktowane poważnie, a
jego trudność – zauważona i zaopiekowana.