W pracy z dziećmi i młodzieżą podczas Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) jednym
z pierwszych i najważniejszych tematów jest nauka rozpoznawania emocji. Dzieci często
słyszą pytanie: „Co czujesz?”, ale nie zawsze wiedzą, jak na nie odpowiedzieć.

Dodatkowo często mylone są dwa pojęcia: emocje i odczucia. Choć brzmią podobnie,
oznaczają coś innego. Zrozumienie tej różnicy pomaga dzieciom lepiej rozumieć siebie i
skuteczniej radzić sobie w relacjach z innymi.

Czym są emocje?

Emocje to naturalne reakcje naszego organizmu na różne sytuacje. Pojawiają się
automatycznie i informują nas o tym, co jest dla nas ważne.

Do podstawowych emocji należą między innymi:

• radość
• smutek
• złość
• strach
• wstyd
• zaskoczenie

Emocje pojawiają się szybko i często są związane z reakcją ciała. Na przykład:

• kiedy się boimy – serce zaczyna szybciej bić,
• gdy jesteśmy zdenerwowani – ciało się napina,
• kiedy się cieszymy – mamy więcej energii i ochoty do działania.

Emocje są więc sygnałem, który mówi nam, co się z nami dzieje.

Czym są odczucia?

Odczucia to sposób, w jaki interpretujemy emocje lub sytuacje społeczne. Często są
związane z naszymi myślami i doświadczeniami.

Przykłady odczuć to:

• poczucie odrzucenia
• poczucie niesprawiedliwości
• poczucie bycia niezrozumianym
• poczucie samotności
• poczucie bycia ważnym

Odczucia są bardziej złożone niż emocje i często wynikają z tego, jak interpretujemy daną
sytuację.

Na przykład dziecko może powiedzieć:
„Czuję się odrzucony”, gdy koledzy nie zaprosili go do zabawy.

W rzeczywistości emocją może być smutek lub złość, a odczuciem – poczucie odrzucenia.

Dlaczego dzieci często mylą emocje i odczucia?

Dla dzieci świat emocji jest skomplikowany. Często łatwiej jest im powiedzieć:

• „On mnie nie lubi”
• „To niesprawiedliwe”
• „Nikt nie chce się ze mną bawić”

niż nazwać emocję, która stoi za tym doświadczeniem.

Dlatego jednym z celów pracy podczas TUS jest pomaganie dzieciom w rozróżnianiu:

co czuję (emocja)
oraz
co myślę o sytuacji (odczucie lub interpretacja).

Jak TUS pomaga dzieciom rozumieć emocje?

Podczas Treningu Umiejętności Społecznych dzieci uczą się:

• rozpoznawać emocje u siebie i u innych
• nazywać to, co czują
• rozumieć, co wywołuje emocje
• zauważać, jak emocje wpływają na zachowanie
• odróżniać emocje od myśli i interpretacji sytuacji

Zajęcia odbywają się poprzez zabawy, scenki sytuacyjne, rozmowy i ćwiczenia w grupie.
Dzięki temu dzieci mogą bezpiecznie ćwiczyć nowe umiejętności.

Dlaczego ta różnica jest tak ważna?

Kiedy dziecko potrafi rozpoznać swoje emocje, łatwiej jest mu:

• uspokoić się w trudnej sytuacji
• powiedzieć innym, czego potrzebuje
• rozwiązywać konflikty
• lepiej rozumieć zachowania innych ludzi

To ważny krok w budowaniu inteligencji emocjonalnej, która jest jedną z kluczowych
kompetencji społecznych.

Podsumowanie

Emocje i odczucia to dwa różne, choć powiązane ze sobą elementy naszego życia
psychicznego.

• Emocje są naturalną reakcją organizmu na sytuację.
• Odczucia często wynikają z tego, jak interpretujemy daną sytuację.

W Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) dzieci uczą się rozumieć te różnice, nazywać
swoje emocje i reagować na nie w konstruktywny sposób. Dzięki temu lepiej radzą sobie w
relacjach z rówieśnikami i w codziennych wyzwaniach.

W Centrum Terapii Familia wspieramy dzieci i młodzież w rozwijaniu kompetencji
emocjonalnych i społecznych, które pomagają im lepiej rozumieć siebie oraz budować
zdrowe relacje z innymi.