Przemoc w związku to termin obejmujący wszelkie formy agresji, które mają miejsce w relacjach między partnerami. Może przybierać różne oblicza – od jawnych aktów przemocy fizycznej, po bardziej subtelną przemoc psychologiczną, emocjonalną czy ekonomiczną. Chociaż najczęściej mówi się o przemocy fizycznej, równie destrukcyjne, choć mniej dostrzegalne, są formy przemocy psychicznej, które mogą wyrządzić równie wielką, a czasem nawet większą krzywdę.

Każda forma przemocy w związku – niezależnie od tego, czy jest to przemoc fizyczna, psychiczna, emocjonalna, czy ekonomiczna – ma na celu wywarcie dominacji i kontroli nad drugą osobą. Ofiara czuje się bezsilna, zastraszona i pozbawiona jakiejkolwiek kontroli nad swoim życiem. Przemoc w związku może występować zarówno w długotrwałych relacjach, jak i na samym początku, gdy dwie osoby dopiero się poznają.

Rodzaje przemocy w związku

1. Przemoc fizyczna
Przemoc fizyczna jest najłatwiejsza do zauważenia, ponieważ jej skutki są widoczne. Zawiera wszelkie formy ataków na ciało drugiej osoby, takie jak bicie, szarpanie, popychanie, kopanie, duszenie, czy używanie narzędzi do zadawania ran. Choć w wielu przypadkach ofiary przemocy fizycznej są w stanie opisać swoje doświadczenia, to nie zawsze wstydzą się o tym mówić. Często wstydzą się zgłaszać takie incydenty lub boją się konsekwencji – zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych.

2. Przemoc psychiczna
Przemoc psychiczna jest bardziej subtelną formą agresji, jednak może mieć bardzo poważne konsekwencje w długim okresie czasu. Obejmuje działania, które mają na celu obniżenie poczucia własnej wartości ofiary, zastraszanie, kontrolowanie jej myśli i emocji. Może to być:

• Krytykowanie, wyśmiewanie, upokarzanie.
• Ignorowanie i odrzucanie – zatajanie emocji, nieodpowiadanie na potrzeby drugiej osoby.
• Groźby, zastraszanie, szantaż emocjonalny, np. groźba odejścia lub zrobienia sobie krzywdy.
• Manipulacja – sprawca może stawiać ofiarę w sytuacjach, w których czuje się winna za coś,
  czego nie zrobiła.

Tego typu przemoc ma na celu wywołanie poczucia bezwartościowości, lęku, zagubienia i obniżenia samooceny ofiary. W długofalowej perspektywie może prowadzić do depresji, lęków, chronicznego stresu i poczucia bezradności.

4. Przemoc emocjonalna
Przemoc emocjonalna w związku często jest mylona z psychologiczną, choć w rzeczywistości jest bardziej złożona. Polega na zacieraniu granic między emocjami i myślami, ignorowaniu potrzeb emocjonalnych drugiej osoby, nieokazywaniu wsparcia i miłości, co w efekcie prowadzi do poczucia pustki i odrzucenia. Przemoc emocjonalna może przybierać formy:

• Używania „zimnej obojętności” w odpowiedzi na emocjonalne potrzeby partnera.
• Używania obelg, nieprzyjemnych komentarzy, które mają na celu zniszczenie poczucia bezpieczeństwa.
• Zawłaszczanie emocjonalnego wsparcia, które sprawia, że jedna strona czuje się odpowiedzialna za emocje drugiej osoby i jej samopoczucie.

Ofiary przemocy emocjonalnej często czują, że coś z nimi jest nie tak, że ich emocje są nieakceptowane lub ignorowane, co prowadzi do poczucia odrzucenia.

4. Przemoc ekonomiczna
Przemoc ekonomiczna jest coraz częściej rozpoznawana jako forma agresji, w które
sprawca wykorzystuje kontrolę nad zasobami finansowymi, by uzyskać dominację nad
partnerem. Może to obejmować:

• Ograniczanie dostępu do pieniędzy i zasobów materialnych.
• Kontrolowanie wydatków i zmuszanie partnera do podporządkowania się finansowej woli sprawcy.
• Zatrzymywanie lub uniemożliwianie pracy zawodowej ofiary, co skutkuje uzależnieniem od sprawcy

Przemoc ekonomiczna może powodować, że ofiara czuje się bezsilna i pozbawiona jakiejkolwiek niezależności, nie mogąc podejmować własnych decyzji finansowych, co prowadzi do poczucia zniewolenia.

Mechanizmy, które utrzymują przemoc

W wielu przypadkach przemoc w związku nie jest incydentem jednostkowym, lecz cyklicznym procesem, który może nawracać. Cykl przemocy w związku charakteryzuje się kilkoma etapami:

1. Faza napięcia – w tej fazie sprawca zaczyna wyładowywać swoje frustracje na ofierze poprzez drobne obrazy, krytykę czy kontrolowanie. Ofiara zaczyna czuć się coraz bardziej zaniepokojona i stara się unikać sytuacji, które mogłyby doprowadzić do wybuchu przemocy.

2. Faza agresji – to moment, w którym dochodzi do wybuchu przemocy – może to być przemoc fizyczna, psychiczna czy emocjonalna. Ofiara może zostać zaskoczona i nie wie, jak zareagować. Często po takim incydencie sprawca przechodzi do kolejnej fazy, przepraszając i obiecując, że to się nie powtórzy.

3. Faza „żalu” – sprawca może okazywać skruchę, przepraszać, tłumaczyć swoje zachowanie i obiecywać poprawę. Często mówi, że ofiara „zrobiła coś, co wywołało jego reakcję”, aby dać jej poczucie winy. W tym czasie może też obiecywać, że będzie się starał poprawić.

Cykl przemocy sprawia, że ofiara, mimo coraz bardziej destrukcyjnych działań ze strony sprawcy, pozostaje w związku, wierząc, że sytuacja się poprawi. Z biegiem czasu cykl może się powtarzać, z coraz bardziej nasilającymi się aktami agresji.

Podsumowanie

Przemoc w związku to nie tylko fizyczne zranienie, ale także głębokie emocjonalne rany, które mogą wpłynąć na całe życie ofiary. Niezależnie od tego, czy jest to przemoc fizyczna, psychiczna, emocjonalna czy ekonomiczna, każda forma przemocy pozostawia trwały ślad. Ofiary przemocy, choć często nieświadome swojego stanu, zasługują na pomoc i wsparcie w wychodzeniu z tej trudnej sytuacji. Ważne jest, aby nie bagatelizować problemu i szukać pomocy.

Centrum Terapii Familia – wsparcie dla osób w kryzysie

W obliczu przemocy w związku, niezwykle ważne jest, aby poszukać pomocy. Często pierwszym krokiem ku lepszemu życiu jest zrozumienie, że nie jesteśmy sami, a pomoc jest dostępna. Jednym z ośrodków, które specjalizują się w udzielaniu wsparcia ofiarom przemocy, jest Centrum Terapii Familia.

Centrum Terapii Familia to instytucja, która oferuje kompleksową pomoc psychologiczną, terapeutyczną osobom dotkniętym przemocą w rodzinie. Zespół specjalistów pracujących w tym ośrodku skupia się na zapewnieniu bezpiecznego miejsca, w którym ofiary mogą otwarcie mówić o swoich doświadczeniach i emocjach, a także uzyskać wsparcie w procesie odbudowy swojego życia. Centrum oferuje:

• Psychoterapię indywidualną – dla osób, które doświadczyły przemocy, pomagając im zrozumieć traumę, zbudować poczucie własnej wartości oraz pracować nad emocjami.
• Terapię dla par – w przypadku, gdy obie strony są gotowe na pracę nad związkiem i szukają konstruktywnych sposobów rozwiązania problemów.