Narkotyki to temat trudny, ale niestety coraz bardziej obecny w życiu młodzieży. Wielu rodziców zadaje sobie pytanie: „Czy moje dziecko może coś brać?”
Jednym z najbardziej widocznych i charakterystycznych objawów zażywania substancji psychoaktywnych są zmiany w wyglądzie oczu. Choć same oczy nie dają 100% pewności, mogą być sygnałem ostrzegawczym – takim, którego nie warto ignorować.
W tym artykule omówimy, jakie zmiany w oczach mogą świadczyć o zażywaniu narkotyków, na co zwrócić uwagę i jak rozmawiać z dzieckiem, jeśli coś nas niepokoi.
Źrenice – najczęstszy „wskaźnik”
Źrenice to ciemne punkty w środku oka, które naturalnie się rozszerzają i zwężają w zależności od światła. Jednak niektóre substancje psychoaktywne zaburzają ten proces.
➤ Nienaturalnie rozszerzone źrenice
Mogą wskazywać na:
- amfetaminę,
- kokainę,
- LSD,
- MDMA (ecstasy),
- marihuanę (czasami).
Takie źrenice są duże, okrągłe, nie reagują na światło i mogą utrzymywać się przez kilka godzin po zażyciu.
➤ Nienaturalnie zwężone źrenice (miosis)
Mogą być objawem użycia:
- opioidów (np. morfina, heroina, fentanyl, tramadol),
- leków przeciwbólowych na receptę (z grupy opioidów).
Takie źrenice wyglądają jak małe kropeczki, niemal niewidoczne, nawet w słabym świetle.
➤Zaczerwienione oczy i przekrwione białka
To częsty efekt po użyciu:
- marihuany – czerwone, „szkliste” oczy to jeden z najbardziej rozpoznawalnych objawów,
- alkoholu – oczy mogą być zaczerwienione i matowe.
Zaczerwienienie może wynikać z rozszerzenia naczyń krwionośnych w oczach, a także z ogólnego osłabienia organizmu. Oczy wydają się wtedy „ciężkie”, zmęczone, opuchnięte.
➤Nadmierne łzawienie lub suchość oczu
Niektóre narkotyki wywołują:
- łzawienie – np. po kokainie lub podczas „zejścia” po stymulantach,
- suchość oczu i pieczenie – np. po marihuanie, gdzie może też wystąpić światłowstręt.
Suchość często zmusza osobę do nadmiernego mrugania lub pocierania oczu.
➤Sposób patrzenia – nie tylko źrenice się liczą
Oczy mogą też „zdradzić” stan emocjonalny i psychiczny dziecka:
- Nienaturalnie szybkie ruchy gałek ocznych – mogą sugerować użycie stymulantów.
- Problemy z utrzymaniem kontaktu wzrokowego – dziecko unika patrzenia w oczy, odwraca wzrok, zamyka się w sobie.
- Zamglone spojrzenie – niewyraźny wzrok, pusty wzrok, brak skupienia – częsty przy zażywaniu środków uspokajających lub po alkoholu.
➤Opuchnięcia wokół oczu, sińce, zaczerwienienia powiek
To nie są jednoznaczne objawy, ale mogą pojawić się jako efekt:
- nieprzespanych nocy (np. po amfetaminie),
- długotrwałego stresu lub kaca,
- ciągłego pocierania oczu lub ich zmęczenia po „tripie”.
Czy można ufać tylko oczom?
Niestety – nie. Oczy mogą wiele powiedzieć, ale nie wystarczą do postawienia diagnozy. Zmiany w źrenicach mogą wynikać z:
- stosowania leków na receptę (np. przeciwbólowych, psychiatrycznych),
- schorzeń neurologicznych lub hormonalnych,
- zmęczenia, stresu, braku snu,
- chorób oczu.
Dlatego bardzo ważne jest, aby nie osądzać dziecka pochopnie, ale przyglądać się także innym sygnałom.
Inne objawy, które warto połączyć z obserwacją oczu
- Zmiany zachowania: wybuchowość, izolacja, nagłe pogorszenie relacji rodzinnych.
- Wahania nastroju: od euforii do przygnębienia.
- Zaniedbywanie szkoły, nauki, obowiązków.
- Niepokojące zapachy (np. słodki zapach marihuany z ubrań).
- Zmiany w towarzystwie – nowi znajomi, tajemniczość.
- Nietypowe przedmioty w pokoju: bibułki, lufki, zapalniczki, foliowe torebki.
Co zrobić, jeśli coś nas niepokoi?
✔ Obserwuj uważnie, ale dyskretnie
Nie wzbudzaj paniki – czasem dziecko może być zmęczone, chore lub po prostu mieć „gorszy dzień”.
✔ Rozmawiaj, nie oskarżaj
Zamiast pytań typu „Czy ćpasz?”, lepiej zapytać:
„Zauważyłem, że twoje oczy są dziś dziwne – wszystko w porządku?”
„Widzę, że jesteś bardzo zmęczony – chcesz pogadać?”
✔ Poszukaj wsparcia
Jeśli masz poważne podejrzenia – skontaktuj się z pedagogiem, psychologiem lub lekarzem. Można też zrobić testy narkotykowe (np. z moczu) – są dostępne w aptekach.
