Przemoc w rodzinie to jedno z najpoważniejszych społecznych wyzwań, które dotyka wiele osób na całym świecie. Niestety, nadal zbyt często jest tematem tabu, przez co ofiary nie mają odwagi szukać pomocy, a sprawcy unikają odpowiedzialności. Ważne jest, aby wiedzieć, jak rozpoznać przemoc, jakie kroki podjąć, by się z niej wydostać, oraz gdzie szukać wsparcia. W artykule tym omówimy, czym jest przemoc w rodzinie, jak się objawia, jakie są jej skutki oraz gdzie można szukać pomocy, w tym w Centrum Terapii Familia.

Czym jest przemoc w rodzinie?

Przemoc w rodzinie to wszelkie zachowania, które mają na celu wywołanie strachu, bólu, poniżenia lub zastraszenia drugiej osoby. Może przybierać różne formy: fizyczną, psychiczną, seksualną, ekonomiczną czy zaniedbanie. Często przemoc nie jest jednorazowym aktem, lecz procesem, który rozciąga się na długi czas. Ofiara przemocowego zachowania może czuć się bezradna, winna, często nie zdając sobie sprawy, że jest ofiarą.

Warto pamiętać, że przemoc to nie tylko brutalne zachowania, ale również manipulacja, szantaż emocjonalny, krytyka, ignorowanie uczuć drugiej osoby, a także izolowanie jej od rodziny czy przyjaciół. Przemoc w rodzinie nie ogranicza się do konkretnego typu relacji, może występować w małżeństwach, związkach partnerskich, w rodzinach z dziećmi, a także wśród osób starszych.

Jak rozpoznać przemoc w rodzinie?

Rozpoznanie przemocy w rodzinie może być trudne, zwłaszcza gdy ofiara stara się ukrywać swoje cierpienie. Przemoc w rodzinie nie zawsze jest widoczna na pierwszy rzut oka, ale istnieje wiele sygnałów, które mogą świadczyć o jej występowaniu. Należy zwrócić uwagę na zmiany w zachowaniu osoby, która może być ofiarą, a także na dynamikę relacji w rodzinie.

1. Fizyczne oznaki przemocy

Fizyczna przemoc jest jednym z najbardziej widocznych rodzajów przemocy w rodzinie. Ofiary przemocy fizycznej mogą mieć siniaki, oparzenia, zadrapania czy inne obrażenia, które nie zawsze mają logiczne wytłumaczenie. W przypadku przemocy, obrażenia te mogą występować w ukrytych miejscach, takich jak okolice szyi, pleców czy ramion, gdzie łatwo je zamaskować odzieżą. Często ofiary przemocowego zachowania próbują tłumaczyć swoje rany przypadkowymi wydarzeniami, takimi jak upadki, wypadki czy inne niegroźne sytuacje.

2. Zmiany w zachowaniu

Ofiary przemocy mogą zacząć unikać sytuacji społecznych, stawać się zamknięte w sobie, przygnębione lub pełne lęku. Wszelkie zmiany w dotychczasowym zachowaniu, takie jak wycofanie się, problemy w nawiązywaniu relacji z innymi, lęk przed wyjściem z domu czy unikanie kontaktów z bliskimi, mogą wskazywać na obecność przemocy w rodzinie. Ofiary przemocy mogą również mieć trudności z wyrażaniem swoich emocji i obawiać się otwartego mówienia o swoich problemach.

3. Izolacja

Izolacja ofiary od jej rodziny, przyjaciół czy współpracowników to częsty mechanizm stosowany przez sprawców przemocy. Ofiary mogą zostać zmuszone do rezygnacji z pracy, szkoły czy życia towarzyskiego, aby sprawca miał pełną kontrolę nad ich życiem. Przemoc może również obejmować ograniczenie dostępu do pieniędzy, kontroli nad telefonem czy mediami społecznościowymi, a także manipulację w celu wyizolowania osoby ofiary od wsparcia zewnętrznego.

4. Zaburzenia emocjonalne i psychiczne

Długotrwała przemoc psychiczna prowadzi do obniżenia poczucia własnej wartości i wiary w siebie. Osoby, które doświadczają przemocy w rodzinie, mogą odczuwać chroniczny stres, lęk, depresję, poczucie beznadziejności, a także mieć myśli samobójcze. Często boją się odejść, ponieważ są przekonane, że nie poradzą sobie w życiu bez sprawcy. Można również zauważyć zmiany w zachowaniu emocjonalnym – wybuchy złości, płaczliwość, nagłe zmiany nastrojów.

5. Psychiczne znęcanie się

Psychiczne znęcanie się to forma przemocy, która polega na długotrwałym wywieraniu presji emocjonalnej na osobę, aby ją złamać, upokorzyć lub pozbawić jej poczucia własnej wartości. Może to obejmować: obelgi, zastraszanie, szantaż emocjonalny, krytykowanie, oskarżanie o winę za wszelkie problemy, złośliwe uwagi czy negowanie prawd wyrażanych przez ofiarę. Ofiary tego rodzaju przemocy mogą nie zdawać sobie sprawy, że mają prawo do szacunku i poszanowania.

Jakie kroki podjąć, aby uwolnić się od przemocy?

Pierwszym krokiem w walce z przemocą w rodzinie jest zrozumienie, że nie jesteśmy winni sytuacji, w której się znajdujemy. Ofiary przemocy często czują się odpowiedzialne za zachowanie sprawcy, jednak to nigdy nie jest ich wina.

1. Szukanie pomocy:

Przede wszystkim warto mówić o swoich problemach. Rozmowa z bliskimi osobami, przyjaciółmi czy specjalistą może pomóc uzyskać wsparcie i wskazać dalszą drogę. Warto wiedzieć, że pomoc psychologiczna, jak i interwencje prawne, są dostępne dla każdego, kto doświadcza przemocy.

2. Kontakt z odpowiednimi służbami:

W sytuacjach kryzysowych warto natychmiast skontaktować się z odpowiednimi służbami, np. Policją (112), lub organizacjami, które oferują pomoc osobom dotkniętym przemocą. Wiele organizacji prowadzi bezpłatne
infolinie, gdzie można uzyskać porady i wskazówki dotyczące kolejnych kroków.

3. Centrum Terapii Familia – pomoc profesjonalistów:

W Polsce jednym z ośrodków, które oferują pomoc osobom dotkniętym przemocą, jest Centrum Terapii Familia. To miejsce, które zapewnia kompleksowe wsparcie psychologiczne i terapeutyczne zarówno dla ofiar przemocy, jak i ich bliskich. Centrum oferuje indywidualne oraz grupowe sesje terapeutyczne, które pomagają osobom w trudnych sytuacjach rodzinnych radzić sobie ze stresem, lękami oraz traumami. Terapie te są prowadzone przez wykwalifikowanych psychologów i terapeutów, którzy posiadają doświadczenie w pracy z osobami, które doświadczyły przemocy. Centrum oferuje również pomoc prawną oraz poradnictwo w zakresie wychodzenia z przemocy w rodzinie.

4. Wsparcie prawne:

W sytuacjach przemocowych często konieczne jest podjęcie kroków prawnych, które mają na celu ochronę ofiary. W takich przypadkach warto skorzystać z porady prawnika, który pomoże uzyskać np. zakaz zbliżania się sprawcy, interweniować w sprawach alimentacyjnych czy innych kwestiach związanych z ochroną ofiary.

Skutki przemocy w rodzinie

Przemoc w rodzinie nie pozostaje bez śladu. Ofiary przemocy często borykają się z długotrwałymi problemami emocjonalnymi, takimi jak depresja, lęki, zaburzenia stresowe czy obniżenie poczucia własnej wartości. Mogą występować także problemy zdrowotne wynikające z fizycznych obrażeń, jak i psychicznych traumy. Przemoc w rodzinie wpływa również na dzieci, które są świadkami tych wydarzeń, narażając je na problemy emocjonalne i społeczne w przyszłości.

Co zrobić, gdy widzę przemoc w rodzinie osoby bliskiej?

Obserwowanie przemocy w rodzinie bliskiej osoby jest sytuacją, która budzi ogromne emocje, takie jak niepokój, bezsilność czy frustracja. Warto jednak pamiętać, że nawet jeśli nie jesteśmy bezpośrednio zaangażowani w daną sytuację, mamy prawo reagować. Przemoc w rodzinie nigdy nie powinna być ignorowana. Poniżej znajdują się kroki, które można podjąć, gdy zauważymy przemoc w rodzinie osoby bliskiej.

1. Bądź świadkiem i udzielaj wsparcia emocjonalnego
Pierwszym krokiem jest zauważenie problemu i wykazanie empatii wobec osoby, która doświadcza przemocy. Jeśli podejrzewasz, że bliska Ci osoba jest ofiarą przemocy, postaraj się okazać jej wsparcie w sposób delikatny, ale stanowczy. Możesz wyrazić swoją troskę i gotowość do pomocy. Ważne jest, by nie osądzać jej, nie obwiniać za sytuację, w której się znalazła, lecz zapewnić, że nie jest sama.

2. Oferuj pomoc w znalezieniu odpowiednich służb
Często osoby doświadczające przemocy nie wiedzą, gdzie szukać pomocy lub obawiają się, że nie zostaną zrozumiane. Możesz pomóc w skontaktowaniu ich z odpowiednimi służbami – takimi jak policja, organizacje wspierające ofiary przemocy (np. fundacje, poradnie), czy ośrodki interwencji kryzysowej. Jeśli Twoja bliska osoba ma obawy, że szukanie pomocy może pogorszyć sytuację, możesz zrobić pierwszy krok za nią, kontaktując się z odpowiednimi instytucjami w jej imieniu.

3. Pomoc prawna
Zrozumienie praw ofiar przemocy jest kluczowe. Możesz pomóc bliskiej osobie skontaktować się z prawnikiem, który będzie w stanie wyjaśnić jej możliwości prawne, takie jak uzyskanie nakazu ochrony, separacja, rozwód, czy inne środki ochrony przed sprawcą przemocy.

4. Zachowaj ostrożność i bezpieczeństwo
Jeśli osoba bliska doświadcza przemocy, ważne jest, by zawsze pamiętać o jej bezpieczeństwie. W sytuacji, gdy przemoc staje się brutalna i zagraża życiu, kluczowe jest, by natychmiast powiadomić odpowiednie służby (policję) i umożliwić tej osobie ucieczkę z niebezpiecznego miejsca. Należy jednak zachować ostrożność – w niektórych przypadkach, w których sprawca może stać się agresywny wobec osób interweniujących, ważne jest, by nie podejmować ryzyka na własną rękę.

5. Zachowaj cierpliwość
Ofiary przemocy często mają trudności w podjęciu decyzji o zakończeniu toksycznej relacji. Niezależnie od tego, jak bardzo chcesz pomóc, pamiętaj, że decyzja o zakończeniu przemocy leży w rękach samej ofiary. Zachowaj cierpliwość, nie naciskaj, ale bądź gotów/a oferować wsparcie, gdy osoba ta będzie gotowa na zmianę.

Podsumowanie

Przemoc w rodzinie jest poważnym problemem, który dotyka wielu osób, ale nie jest sytuacją bez wyjścia. Ważne jest, aby ofiary nie bały się szukać pomocy. Istnieje wiele organizacji i ośrodków, które oferują wsparcie w trudnych chwilach, jak np. Centrum Terapii Familia, które pomaga ofiarom przemocy znaleźć drogę do odzyskania poczucia bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Warto pamiętać, że pomoc jest dostępna i że każdy zasługuje na życie wolne od przemocy.

Zauważenie przemocy w rodzinie bliskiej osoby to trudna i bolesna sytuacja. Jednak odpowiednia reakcja może uratować życie lub zdrowie tej osoby. Warto oferować wsparcie emocjonalne, pomóc w znalezieniu pomocy zewnętrznej oraz edukować o dostępnych środkach prawnych. Kluczowe jest, aby nie ignorować problemu, ponieważ każda forma przemocy ma poważne konsekwencje dla zdrowia i życia ofiary.