Relacje w wieku nastoletnim mają ogromny wpływ na rozwój emocjonalny, społeczny i tożsamościowy młodego człowieka. To właśnie w tym okresie pojawiają się pierwsze przyjaźnie o głębszym znaczeniu, dojrzewa potrzeba przynależności, ale jednocześnie rośnie podatność na presję grupy, trudności z asertywnością oraz problem z wyznaczaniem granic. Nastolatki uczą się, kim są na tle innych – dlatego środowisko rówieśnicze może wspierać, ale też utrudniać ten proces.
Presja grupy – dlaczego tak silnie działa?
Presja grupy w wieku nastoletnim jest naturalnym zjawiskiem. Młodzi ludzie często chcą być akceptowani, lubiani i postrzegani jako „tacy jak inni”. To sprawia, że czasem podejmują decyzje niespójne z ich potrzebami czy wartościami.
Do najczęstszych przykładów presji rówieśniczej należą:
- próby dopasowania się do stylu ubierania, sposobu mówienia czy zainteresowań,
- udział w ryzykownych zachowaniach (np. używki, wagary),
- zgoda na aktywności, które wywołują dyskomfort, tylko po to, by „nie odstawać”.
Zrozumienie mechanizmu presji grupy pomaga nastolatkom świadomie wybierać, jakie relacje im służą, a jakie zaczynają być obciążające.
Asertywność w relacjach nastolatków
Asertywność to kluczowa kompetencja społeczna, szczególnie w okresie dorastania. Pozwala wyrażać swoje zdanie, emocje i potrzeby w sposób jasny, spokojny i szanujący innych. Niestety wielu młodych ludzi ma problem z:
- mówieniem „nie”,
- wyrażaniem własnej opinii,
- obroną swoich granic,
- proszeniem o pomoc.
Brak asertywności sprawia, że nastolatki częściej ulegają presji rówieśniczej, wikłają się w trudne relacje lub doświadczają poczucia winy i zaniżonej samooceny. Asertywności można się jednak nauczyć — najlepiej w praktycznych sytuacjach, poprzez trening i wsparcie dorosłych oraz specjalistów.
Granice – fundament zdrowych relacji
Zdrowe granice są podstawą do budowania wartościowych, wspierających i trwałych relacji. Pomagają chronić własne poczucie bezpieczeństwa, komfort psychiczny oraz autonomię.
Nastolatki uczą się, że granice to m.in.:
- prawo do prywatności,
- prawo do odmowy,
- prawo do wyrażania emocji,
- prawo do szacunku,
- prawo do czasu i przestrzeni dla siebie.
Kiedy młody człowiek potrafi ustalić i zakomunikować swoje granice, łatwiej mu tworzyć relacje oparte na wzajemnym zrozumieniu, a nie na dominacji czy manipulacji.
Dlaczego warto wspierać nastolatków w rozwoju kompetencji społecznych?
W dzisiejszym świecie relacje są bardziej złożone niż kiedykolwiek, a media społecznościowe dodatkowo wzmacniają potrzebę akceptacji. Dlatego tak ważne jest, aby nastolatki rozwijały:
- odporność na presję grupy,
- asertywność,
- świadomość własnych granic,
- umiejętność komunikacji,
- empatię,
- konstruktywne rozwiązywanie konfliktów.
To kompetencje, które będą im służyć nie tylko w relacjach rówieśniczych, ale przez całe dorosłe życie.
TUS – Trening Umiejętności Społecznych dla dzieci i młodzieży
Jedną z najbardziej skutecznych form wsparcia w rozwijaniu kompetencji społecznych jest TUS – Trening Umiejętności Społecznych. To zajęcia, podczas których dzieci i nastolatki uczą się poprzez praktykę, ćwiczenia, scenki i rozmowy.
Na zajęciach TUS młodzi uczestnicy mogą:
- rozwijać asertywność,
- uczyć się rozpoznawania i wyrażania emocji,
- trenować wyznaczanie granic,
- radzić sobie z presją grupy,
- poprawiać komunikację z rówieśnikami,
- budować poczucie własnej wartości.
Grupa TUS to bezpieczna przestrzeń, w której młody człowiek może poćwiczyć zachowania społeczne, nabrać pewności siebie i nauczyć się reagowania w trudnych sytuacjach.
Podsumowanie
Relacje w wieku nastoletnim bywają wymagające, ale jednocześnie są kluczowym obszarem rozwoju. Warto wspierać młodzież w budowaniu świadomości swoich potrzeb, rozwijaniu asertywności i stawianiu granic. Dzięki temu mogą lepiej radzić sobie z presją grupy i tworzyć zdrowe, wartościowe relacje.
Zajęcia takie jak TUS dla dzieci i młodzieży mogą być ogromnym wsparciem — pomagają młodym ludziom rozwijać kompetencje społeczne, które będą ich zasobem na całe życie. jakość życia dzieci i całych rodzin.
