Trening Umiejętności Społecznych (TUS) to jedna z najskuteczniejszych i najlepiej przebadanych metod pracy z dziećmi neuroatypowymi – w szczególności z dziećmi ze spektrum autyzmu (ASD), ADHD oraz z zaburzeniami komunikacji. Jako psycholog często spotykam rodziców, którzy czują się zagubieni i nie wiedzą, jak wspierać swoje dziecko w budowaniu relacji, radzeniu sobie z emocjami i rozumieniu zasad społecznych. Właśnie dlatego TUS dla dzieci i młodzieży staje się tak ważnym elementem terapii i rozwoju.
Poniżej wyjaśniam, czym jest TUS, dlaczego jest tak skuteczny w pracy z dziećmi neuroatypowymi oraz jak wyglądają zajęcia.
Czym jest TUS i dlaczego pomaga dzieciom neuroatypowym?
Trening Umiejętności Społecznych to program uczący praktycznych kompetencji potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu – takich jak współpraca, empatia, radzenie sobie z emocjami, komunikacja i rozwiązywanie konfliktów.
W przypadku dzieci z ASD, ADHD oraz zaburzeniami komunikacji, te obszary często rozwijają się w sposób nietypowy lub wymagają dodatkowego wsparcia.
TUS dla dzieci i młodzieży jest oparty na:
- naukowych podstawach psychologii rozwojowej,
- technikach terapii behawioralnej i poznawczo-behawioralnej,
- modelowaniu zachowań,
- treningu emocjonalnym,
- pracy w małych grupach, co daje naturalny kontekst społeczny.
To nie są „zwykłe zajęcia grupowe” – to specjalistyczny, ustrukturyzowany program prowadzony przez psychologa i/lub trenera TUS.
TUS a dzieci ze spektrum autyzmu (ASD)
Dzieci z ASD często:
- mają trudność z rozumieniem niewerbalnych sygnałów,
- potrzebują wsparcia w budowaniu relacji,
- potrzebują jasnych zasad i przewidywalnych sytuacji,
- reagują emocjonalnie w sposób, który rodzicom trudno zrozumieć.
Na zajęciach TUS pracujemy nad:
- czytaniem emocji i wyrazów twarzy,
- rozumieniem intencji innych osób,
- kolejnością w rozmowie,
- reagowaniem na zmiany,
- budowaniem relacji z rówieśnikami.
Dzięki powtarzalnej strukturze i ćwiczeniom w realnych sytuacjach dzieci ze spektrum uczą się tego, co często „nie przychodzi samo”.
TUS a dzieci z ADHD
W przypadku ADHD TUS pełni inną, ale równie ważną rolę. Dzieci z ADHD:
- działają impulsywnie,
- mają problem z czekaniem na swoją kolej,
- szybko wchodzą w konflikty,
- trudniej regulują emocje.
TUS dla dzieci i młodzieży uczy:
- kontrolowania impulsów,
- spokojnego wyrażania złości,
- przewidywania konsekwencji swoich zachowań,
- aktywnego słuchania – nawet jeśli uwagę trudno utrzymać.
Praca w grupie daje realną okazję, aby te kompetencje ćwiczyć w bezpiecznych warunkach.
TUS a zaburzenia komunikacji
Dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, mutyzmem wybiórczym lub trudnościami językowymi często:
- unikają kontaktu z rówieśnikami,
- nie wiedzą, jak rozpocząć rozmowę,
- mają poczucie bycia „inne”.
TUS daje im:
- model dobrej komunikacji,
- konkretne zdania i strategie, które mogą stosować,
- poczucie bezpieczeństwa w kontakcie z innymi dziećmi,
- możliwość budowania relacji krok po kroku.
Jak wyglądają zajęcia TUS dla dzieci i młodzieży?
Zajęcia TUS są dostosowane do wieku i potrzeb dzieci. Najczęściej odbywają się raz w tygodniu i obejmują:
- ćwiczenia grupowe,
- scenki sytuacyjne,
- zadania emocjonalne,
- dyskusje o trudnościach,
- gry zespołowe uczące współpracy,
- indywidualne wsparcie psychologa, jeśli jest taka potrzeba.
Kluczowe jest to, że wszystko odbywa się w atmosferze bezpieczeństwa i zrozumienia.
Dlaczego TUS działa?
Badania wskazują, że dzieci neuroatypowe najlepiej uczą się umiejętności społecznych w praktyce – nie poprzez same rozmowy, ale przez:
- modelowanie,
- powtarzanie,
- działanie w grupie,
- natychmiastową informację zwrotną,
- wspólną zabawę.
Dokładnie to zapewnia TUS. Dlatego TUS dla dzieci i młodzieży jest jedną z najczęściej rekomendowanych metod w ASD, ADHD i zaburzeniach komunikacji.
Kiedy warto zgłosić dziecko na TUS?
Jeśli Twoje dziecko:
- ma trudności w relacjach,
- unika rówieśników lub szybko wchodzi w konflikty,
- reaguje emocjonalnie „zbyt mocno”,
- ma problemy z komunikacją,
- jest neuroatypowe i potrzebuje przewodnika po świecie społecznym,
– to TUS może być ogromnym wsparciem.
Podsumowanie
TUS w pracy z dziećmi neuroatypowymi (ASD, ADHD, zaburzenia komunikacji) to metoda, która:
- wspiera rozwój emocjonalny i społeczny,
- uczy praktycznych umiejętności,
- wzmacnia pewność siebie,
- poprawia funkcjonowanie w grupie,
- daje rodzicom narzędzia do zrozumienia dziecka.
To bezpieczna, sprawdzona i skuteczna forma terapii, która realnie poprawia jakość życia dzieci i całych rodzin.
