Złość u dziecka to jedno z najbardziej naturalnych i najczęściej pojawiających się uczuć w procesie
rozwoju. Wielu rodziców martwi się, gdy widzi złość u dziecka – kojarzy ją z brakiem szacunku, „złym
zachowaniem” albo próbą manipulacji. Tymczasem złość u dziecka to sygnał, że w małym człowieku
dzieje się coś ważnego: frustracja, przemęczenie, poczucie niesprawiedliwości, niezrozumienie lub brak
umiejętności poradzenia sobie z daną sytuacją.
Dlaczego złość u dziecka jest potrzebna?
Złość u dziecka pełni ważne funkcje rozwojowe:
- pomaga stawiać granice,
- informuje o niezaspokojonych potrzebach,
- pozwala rozładować napięcie,
- uczy, że emocje są naturalne i każdy ma do nich prawo.
Kiedy rodzice próbują złość dziecka zdusić („nie wolno się złościć”, „przestań natychmiast”), dziecko
uczy się, że jego emocje są złe – a to może prowadzić do lęku, wycofania, problemów w relacjach lub
wybuchów jeszcze większej złości.
Jak reagować na złość u dziecka – wspierająco, a nie tłumiąco?
- Nazwij emocje: Nazwanie pomaga dziecku je zrozumieć. „Widzę, że jesteś bardzo zły, chyba coś poszło nie tak?”
- Zachowaj spokój: Złość u dziecka nie powinna wywoływać złości u dorosłego – choć to trudne, to niezwykle ważne. Spokój rodzica reguluje emocje dziecka.
- Pokaż, jak można wyrażać złość w bezpieczny sposób: Dziecko może się złościć, ale nie wszystko mu wolno. Możesz powiedzieć: „Możesz krzyczeć w poduszkę, możesz tupać, możesz rysować swoją złość – ale nie wolno bić ani niszczyć rzeczy.”
- Okaż zrozumienie i empatię: Empatia nie oznacza zgody na zachowanie. Oznacza: „Rozumiem, że czujesz złość”.
- Rozmawiaj po wyciszeniu: Gdy emocje opadną, warto wrócić do sytuacji i pomóc dziecku przeanalizować, co się wydarzyło i jak inaczej może poradzić sobie następnym razem.
- Ucz umiejętności społecznych: Złość u dziecka często wynika z braku kompetencji społecznych: komunikowania potrzeb, negocjacji, radzenia sobie w grupie. Dlatego tak ważne są treningi umiejętności społecznych.
Warto wspomnieć, że zajęcia TUS dla dzieci i młodzieży (Trening Umiejętności Społecznych) uczą
m.in.:
- radzenia sobie ze złością,
- rozpoznawania emocji,
- regulacji napięcia,
- komunikacji i współpracy,
- budowania relacji.
Dla wielu dzieci, które często odczuwają złość lub reagują gwałtownie, TUS jest ogromnym wsparciem –
przynosi wyraźne efekty zarówno w domu, jak i w szkole.
Czego unikać, gdy pojawia się złość u dziecka?
- Kar za emocje. Karać można za zachowanie, ale nigdy za to, co dziecko czuje.
- Zawstydzania („Taki duży, a płacze!”, „Ale z Ciebie złośnik”). To niszczy poczucie wartości.
- Bagatelizowania („Nic się nie stało”). Dla dziecka zwykle – stało się dużo.
- Nadmiarowych oczekiwań. Dziecko dopiero uczy się kontroli emocji – to proces..
Jak rodzic może wspierać regulację emocji?
- wprowadzać rutynę dnia (daje poczucie bezpieczeństwa),
- dbać o sen i odpoczynek,
- uczyć oddechu i prostych ćwiczeń wyciszających,
- dawać dobry przykład radzenia sobie z własną złością.
Pamiętajmy – złość u dziecka to informacja, a nie problem sam w sobie. Problemem może być dopiero
sposób jej wyrażania. To właśnie w tym obszarze dziecko potrzebuje dorosłego przewodnika.
Wypalenie życiowe to poważny stan, który może dotknąć każdego z nas. Ważne jest, aby rozpoznać jego objawy i podjąć odpowiednie kroki w celu zapobiegania lub leczenia. Pamiętaj, że dbanie o siebie i swoje potrzeby nie jest egoizmem, lecz koniecznością dla utrzymania zdrowia i dobrego samopoczucia.
Podsumowanie
Złość u dziecka nie jest wrogiem. Jest emocją – tak samo ważną jak radość czy strach. Naszą rolą, jako
rodziców i specjalistów, jest nauczyć dziecko, co robić ze złością, a nie sprawić, by przestało ją czuć. To
droga do dojrzałej regulacji emocji, zdrowych relacji i poczucia bezpieczeństwa.
Jeśli widzisz, że Twoje dziecko często przeżywa silną złość, ma trudności z jej kontrolą lub reaguje
agresją – rozważ zapisanie go na zajęcia TUS dla dzieci i młodzieży, gdzie w przyjaznej atmosferze
nauczy się rozpoznawać, wyrażać i regulować emocje.
